Practical point in high risk ANC ( ความาเสี่ยงในคนท้องระหว่างฝากครรภ์ )

คู่มือแนวทางการประเมินและจัดการภาวะครรภ์เสี่ยงสำหรับคุณแม่ในระหว่างการฝากครรภ์ โดยรวบรวมปัจจัยเสี่ยงต่าง ๆ ทั้งจากประวัติสุขภาพในอดีตและอาการที่เกิดขึ้นระหว่างตั้งครรภ์ รวมถึงขั้นตอนการตรวจวินิจฉัยทางการแพทย์และการปฏิบัติตัวเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเป็นอันตรายต่อทั้งมารดาและทารก

สรุปสาระสำคัญของเอกสาร

1. ปัจจัยที่ทำให้เกิดความเสี่ยง

• ประวัติการตั้งครรภ์ในอดีต: เคยมีลูกเสียชีวิตในครรภ์หรือหลังคลอด, แท้งบุตรมาแล้วไม่ต่ำกว่า 2 ครั้ง, เคยคลอดลูกน้ำหนักน้อยกว่า 2,500 กรัม หรือมากกว่า 4,000 กรัม, หรือเคยมีภาวะครรภ์เป็นพิษ

• ภาวะทางสุขภาพขณะตั้งครรภ์: ตั้งครรภ์แฝด, ทารกอยู่ในท่าผิดปกติ (ท่าก้นหรือท่าขวาง), มีเลือดออกทางช่องคลอด, หรือมีความดันโลหิตสูงตั้งแต่ 140/90 มม.ปรอท ขึ้นไป

• โรคประจำตัวและพฤติกรรม: เป็นโรคเบาหวาน, โรคไต, โรคหัวใจ, โรคทางเลือด (โลหิตจาง, ธาลัสซีเมีย), ติดเชื้อ HIV หรือเสพยาเสพติดและสุรา รวมถึงคุณแม่ที่มีอายุน้อยกว่า 17 ปี หรือมากกว่า 35 ปี

2. ภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญ

• ภาวะตกเลือดหลังคลอด (PPH): การเสียเลือดภายใน 24 ชั่วโมงหลังคลอด มากกว่า 500 มิลลิลิตร (คลอดปกติ) หรือมากกว่า 1,000 มิลลิลิตร (ผ่าตัดคลอด) ซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้มารดาเสียชีวิต

3. การประเมินและฝากครรภ์

• การตรวจคัดกรอง: แพทย์จะซักประวัติ ตรวจปัสสาวะเพื่อดูน้ำตาลและโปรตีน วัดความดันโลหิต อัลตราซาวนด์ดูความผิดปกติ และตรวจคัดกรองกลุ่มอาการดาวน์ด้วยวิธีต่าง ๆ เช่น NIPT หรือการเจาะน้ำคร่ำ

• กำหนดการฝากครรภ์: ควรฝากครรภ์ให้ครบ 5 ครั้งตามช่วงอายุครรภ์ที่กำหนด (ครั้งแรกก่อน 12 สัปดาห์ จนถึงครั้งสุดท้ายช่วง 32-40 สัปดาห์)

4. การป้องกันและดูแลตัวเอง

• เตรียมความพร้อมก่อนตั้งครรภ์ด้วยการตรวจสุขภาพและรับประทานกรดโฟลิกล่วงหน้า 2-3 เดือน

• งดสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ และสารเสพติด

• ควบคุมน้ำหนักตัวและระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม

• พักผ่อนให้เพียงพอและทำจิตใจให้ผ่อนคลาย